Iedereen om je heen doet alsof je weet wat er gaat gebeuren. Je collega vraagt of jullie er klaar voor zijn, je vader zegt dat het allemaal wel goed komt, en jij knikt terwijl je eigenlijk niet één concreet ding zou kunnen noemen dat je in de eerste week moet doen.
Dat is geen tekortkoming. Dat is wat voor het eerst vader worden is: de enige grote verandering in je leven waar je geen enkele oefenversie van hebt gehad.
Hoeveel mannen worden er per jaar voor het eerst vader?
Bijna 77 duizend, in 2024. Ze waren gemiddeld 32,9 jaar oud, en daarmee ongeveer tweeënhalf jaar ouder dan de vrouwen die dat jaar voor het eerst moeder werden. Dat cijfer komt van het CBS.
De verdeling is nauwer dan je denkt. Ruim 41 procent van die eerste vaders was tussen de 30 en 35, en nog eens 23 procent tussen de 35 en 40. Onder de 25 zit maar 4,6 procent.
Waarom dat nuttig is om te weten: als je het idee hebt dat iedereen dit eerder deed dan jij, klopt dat statistisch bijna nooit. Je zit gewoon in de grootste groep.
Wat is er anders aan het eerste kind?
Je hebt geen referentiekader, en dat werkt op drie manieren door.
Je kunt niets inschatten. Hoe lang een dag duurt, hoeveel je kunt plannen, wat er van je werkweek overblijft. Bij nummer twee weet je dat. Nu gok je, en je gokt bijna altijd te optimistisch.
Je koopt te veel. Niemand die aan zijn tweede kind begint, koopt nog wat hij bij zijn eerste kocht. Dat is geen toeval, dat is het verschil tussen weten en denken te weten.
Je hebt geen routine om op terug te vallen. Er is niets aan de situatie dat automatisch gaat. Alles kost aandacht, ook het onbenulligste.
Daar staat één ding tegenover, en het is groter dan die drie samen: bij het eerste kind heb je nog tijd om na te denken. Bij nummer twee is er een peuter die iets van je wil.
Waarom voelt het pas laat echt?
Omdat er negen maanden lang letterlijk niets aan jou verandert. Zij merkt het elke dag. Jij hoort erover.
Dat gat is de standaardervaring en niet de uitzondering. Veel mannen zeggen dat het kwartje pas viel bij de geboorte, of zelfs pas een paar weken daarna. Dat zegt niets over hoe betrokken je bent of hoe je het gaat doen. Het zegt alleen dat je aan de zijlijn staat van iets waar je wel de helft van bent.
Wat helpt is niet wachten tot het gevoel komt, maar iets doen waar het gevoel achteraan komt. Concreet: neem één ding dat volledig van jou is. De verlofplanning, de gemeente, de kraamvisite, de verhuizing van de logeerkamer. Iets waar zij niets aan hoeft te denken.
Wat regel je nu, dat straks niet meer lukt?
Je verlofverdeling. Dat is de enige beslissing in deze periode met een echte deadline en echte gevolgen.
- Betaald ouderschapsverlof: 9 weken tegen 70 procent, te melden minimaal 2 maanden voor je eerste verlofdag, en op te nemen in het eerste levensjaar.
- Aanvullend geboorteverlof: tot 5 weken tegen 70 procent, te melden minimaal 4 weken vooraf, op te nemen binnen 6 maanden na de geboorte.
- Geboorteverlof: 1 week, doorbetaald door je werkgever, binnen 4 weken na de geboorte.
Dat de meeste mannen dit inmiddels ook echt gebruiken, blijkt uit de cijfers: in 2025 nam 92 procent van de mannelijke werknemers geboorteverlof op, en 46 procent van hen nam de volle zes weken rond de geboorte. Bij ouderschapsverlof ligt het lager: van de mannen met een kind onder de 8 nam 33 procent het op.
Dat laatste getal is het interessante. Twee derde van de vaders laat negen betaalde weken liggen, en dat is bijna nooit een bewuste keuze. Het is wat er gebeurt als je er pas over nadenkt als het te laat is om het nog te melden.
Wat vraag je aan vrienden die het al hebben gedaan?
Niet "hoe was het". Daar krijg je een verhaal op terug waar je niets mee kunt.
Vraag dingen waar een antwoord op past:
- Wat heb je gekocht dat je nooit hebt gebruikt?
- Hoe hebben jullie het verlof verdeeld, en zou je dat weer zo doen?
- Wat deed jij precies in die eerste week?
- Waar hadden jullie ruzie over die je niet had zien aankomen?
Die laatste vraag levert het meest op en wordt bijna nooit gesteld. De antwoorden gaan zelden over de baby en bijna altijd over bezoek, slaap en wie wat oppakt.
Wat je vooral niet hoeft te doen
Alles tegelijk begrijpen. Je hoeft in week 14 niet te weten wat je in maand acht doet, en je hoeft je niet schuldig te voelen over het feit dat de zwangerschap voor jou vooral bestaat uit wachten.
Voorbereiden op het vaderschap is geen examen waar je voor kunt leren. Het is een lijst dingen die je op tijd regelt, plus de bereidheid om er straks gewoon te zijn. Dat eerste kun je nu doen. Dat tweede blijkt vanzelf.
Cijfers over eerste vaders nagekeken bij het CBS en het CBS over verlofgebruik op 6 augustus 2026.
In 2024 werden bijna 77 duizend mannen voor het eerst vader. Ze waren gemiddeld 32,9 jaar, ongeveer tweeënhalf jaar ouder dan vrouwen die voor het eerst moeder werden.
Je hebt geen referentiekader. Bij nummer twee weet je hoe een dag eruitziet en wat spullen doen. Bij nummer één is elke inschatting die je maakt een gok.
Bij de meeste mannen laat, en bij een deel pas na de geboorte. Dat zegt niets over of je het goed gaat doen, alleen iets over het feit dat jij negen maanden lang toekijkt.
Je verlofverdeling. Betaald ouderschapsverlof meld je minimaal 2 maanden vooraf en de 9 betaalde weken moeten in het eerste levensjaar op. Wie daar pas na de geboorte over nadenkt, kiest niet meer, maar krijgt wat er overblijft.
