Jouw rol tijdens de bevalling: dit is je taak

Zij ligt daar en doet het zwaarste lichamelijke werk van haar leven. Jij staat ernaast met twee handen en geen handleiding.

Dat is het ongemak dat bijna elke man voor het eerst voelt op de dag zelf: je bent er wel, maar je hebt geen idee wat je precies zou moeten doen. Je rol tijdens de bevalling is niet niks doen. Het is een verzameling kleine, aanwijsbare taken, en je kunt ze allemaal vooraf leren.

Regel dit voordat het zover is

Drie dingen, ruim van tevoren.

Je tas staat klaar. Vanaf week 36, bij de deur. Wat erin gaat staat in het stuk over de vluchttas voor de man, inclusief het washandje dat je vaker nodig hebt dan je denkt.

Jullie geboorteplan is besproken. Niet alleen opgeschreven, maar doorgenomen. Verloskundige Omer uit de cursus vat het zo samen: als het eenmaal begonnen is, geef je haar comfort en vraag je niets. Op dat moment moet jij al weten wat ze fijn vindt en wat niet.

Een tip die niemand kent. Zet vanaf het moment dat jullie het weten een glazen pot in de kast. Elke keer dat er iets moois gebeurt, schrijf je dat op een kaartje en stop je het erin. Die pot gaat mee in je tas. In de uren waarin er nog niets gebeurt en jullie alleen maar zitten te wachten, heb je opeens het beste gespreksonderwerp van de kamer in je handen.

Waar je staat en wat je doet

De ervaren vaders in de cursus komen allemaal op ongeveer hetzelfde uit, en het is minder heroïsch dan je hoopt.

"Mijn rol tijdens de bevalling was vooral mijn vriendin ondersteunen. Ik keek gewoon wat ze nodig had. Af en toe een knuffeltje, af en toe wat water."

Een ander: "Ik heb een koud washandje op haar voorhoofd gedaan. Haar hand vastgehouden. Alle kleine dingetjes die ik kon doen heb ik gedaan."

En de kortste samenvatting van allemaal: "Dus coachen, lief zijn, je opstellen als een lakei. Dat heeft in mijn geval heel goed gewerkt."

Dat is het. Water, een washandje, een hand, en verder aanwezig blijven. Omer voegt er de belangrijkste nuance aan toe: "Het is goed om gewoon een rustig plekje te vinden voor jezelf en aanwezig te zijn. En ik denk dat je vrouw vanzelf wel zal zeggen wat ze nodig heeft."

Ga er dus niet vanuit dat jouw idee van behulpzaam ook haar idee is. Eén ervader tikte met een washandje op het voorhoofd van zijn vriendin, "en dat werd niet gewaardeerd. Dus op een gegeven moment kreeg ik een berisping en toen ben ik gewoon een beetje verder weg gaan zitten." Dat is geen mislukking, dat is feedback. Je past je aan en je blijft in de kamer.

Wees de leeuw voor de deur

Dit is de taak die echt alleen van jou is. Psycholoog Hannah in de cursus:

"Daarnaast kun je echt de beschermrol pakken. Wees de leeuw die de kamer beschermt tegen indringers van buitenaf. Zorg dat er geen artsassistenten zomaar binnenkomen of mensen met luide stem die zomaar… Wie wil er koffie? Dat het licht gedempt blijft, dat er muziek aanstaat die je vrouw fijn vindt."

Concreet betekent dat: jij doet de deur, jij doet het licht, jij doet de muziek, jij doet de telefoon. Spreek vooraf af wie er bericht krijgt en wanneer, en zorg dat jouw telefoon het enige nummer is dat familie belt. Anders sta je op de gang aan haar moeder uit te leggen hoe het gaat, terwijl je in de kamer had moeten zijn.

Hannah noemt drie basisbehoeften die iedereen heeft: je veilig voelen, je gewaardeerd voelen, en iets te zeggen hebben over wat er met je gebeurt. Dat zijn precies de drie dingen die jij kunt bewaken terwijl zij daar geen energie voor heeft. Dat is je hele rol tijdens de bevalling, in drie woorden.

Wat je zegt en vooral niet zegt

Geen vragen aan de zorgverleners. Een ervader: "Zorg er gewoon voor dat je je onderzoek hebt gedaan, dat je van tevoren weet wat ongeveer de fases zijn. Zodat je niet de hele tijd hoeft te vragen van oké, en nu? En nu? En wat gebeurt er nu? Dat is gewoon niet zo chill." Zijn eigen tip erachteraan: "Tip, geen vragen stellen. Ben ik ook mee begonnen, moet je niet doen."

Niet doen alsof jij het zwaarder hebt. Omer: "Wat je zeker niet moet doen, is doen alsof jij meer pijn hebt dan de barende zelf. Want je ziet wel eens dat mannen continu noemen dat het zo heftig is. En dat is één, niet fijn voor de barende en twee, ook niet voor de omstanders. En drie, je maakt het daardoor niet makkelijker."

En let op wat je zegt als het voorbij is. Een verloskundige vertelt in de cursus over een partner die na afloop, terwijl zij nog bezig was, een opmerking maakte over hoe zijn vrouw er straks uit zou zien. "Nou, ik was daar zo boos om geworden, ik heb hem letterlijk de kamer uitgestuurd. Ik dacht, joh, jij moet hier niet zijn. Dat was zo denigrerend voor die vrouw die net prachtig bevallen is." Haar advies: "Wees alsjeblieft alert op wat je denkt en wat je zegt."

Vijf dingen die je echt niet doet

Van Alvin, presentator van de cursus, met de aantekening dat hij nummer twee zelf heeft verpest.

1. Niet drinken. Laat die fles rum en dat kratje staan. Logisch dat je eraan denkt, zonde als jij dronken bent als het einde in zicht is.
2. Niet flirten met verpleegkundigen. "Op stressmomenten gaat je brein gekke dingen doen. Zo begon ik te flirten met een verpleegkundige. Dit werd mij niet in dank afgenomen door mevrouw en ik kan het iedereen afraden."
3. Niet klagen over vermoeidheid. "Jouw vermoeidheid is niks in vergelijking met de vermoeidheid van je vrouw. Houd dit dus voor je."
4. Niet bemoeien met de professionals. Heb je zelf een theorie over wat er nu zou moeten gebeuren, hou hem voor je.
5. Niet livestreamen. "Ja, geloof het of niet, het gebeurt. Maar dit wordt niet gewaardeerd. Niet door je vrouw en ook niet door de verloskundige."

Bonus uit de ervaringsverhalen: ga niet in haar bijzijn zitten eten. "Ik ging dus een banaan eten en dat werd niet in dank afgenomen. Ik werd gewoon de kamer uitgestuurd." Eet op de gang.

Rustig blijven is een vaardigheid

De meesten van jullie zijn ergens die dag even bang. Een ervader zei het precies zoals het is: "Wat ik vooral heel erg probeerde was niet in paniek te raken. Ik was wel licht in paniek. Maar wat ik vooral probeerde te doen was dat niet uit te stralen naar haar toe. Dus ik probeerde heel rustig en relaxed te blijven en gewoon te laten lijken alsof het allemaal onder controle was. Dat vond ik eigenlijk mijn rol tijdens de bevalling."

Dennis Kok, oud-marinier en gastspreker in de cursus, geeft er een concrete techniek bij. Box breathing: 4 seconden inademen, 4 vasthouden, 4 uitademen, 4 vasthouden. "Als je dat een paar minuten doet, dan kom je in een soort flow waarbij je alleen maar gaat nadenken over je ademhaling en heel snel word je heel erg rustig." Je kunt dat in een ziekenhuisgang doen zonder dat iemand het merkt.

Zijn tweede is er meer een voor de weken erna, als de wekker gaat en je niet wilt. De vijfsecondenregel: je telt af van 5 naar 0 en bij 0 sta je op. "Ja, that's it. Dat is het enige wat je hoeft te doen. Als je dat doet, dan ben je gelijk aan. Doe je het niet, ga je liggen, begin je met 1-0 achterstand."

Wie je belt

• De verloskundige of het ziekenhuis, volgens de instructies die zij zelf hebben gegeven. Zet dat nummer nu al in je telefoon onder een naam die je in het donker terugvindt.
• De kraamzorgorganisatie. Bij de intake hoor je precies wanneer zij gebeld willen worden en tussen welke tijden ze bereikbaar zijn. Schrijf dat op en plak het op de koelkast.
• Familie, volgens het schema dat jullie vooraf hebben afgesproken. Eén bericht naar een groep is sneller dan twintig telefoontjes en scheelt je een uur.
• Je werkgever, en die kan wachten tot de baby er is. Je hebt recht op een week geboorteverlof tegen 100 procent van je loon, op te nemen in de eerste vier weken na de geboorte. Daarna kun je nog vijf weken aanvullend geboorteverlof opnemen tegen 70 procent van je (maximum)dagloon, binnen zes maanden na de geboorte. Regel dat vooraf met je werkgever, dan hoef je die dag alleen nog te melden dat het zover is.

En dan is het klaar

De navelstreng mag je vaak doorknippen. Verder kijken naar wat er na de geboorte nog gebeurt is helemaal aan jou, en de ervaring van een van de vaders spreekt voor zich: "Achteraf heb ik ook nog naar die placenta gekeken. Dat was minder eigenlijk. Dat raad ik niemand aan."

Je kunt deze dag niet repeteren. Wat je wel kunt, is precies weten waar je staat, wat je in je handen hebt en wie je belt. De rest doet zij.