Praten met een zwangere vrouw zonder het op te lossen

Ze zegt dat het niet goed gaat. Jij luistert twintig seconden, ziet het probleem, en noemt de oplossing. Klaar. Behalve dat het gesprek daarna erger is dan ervoor, en jij niet begrijpt waarom, want je hebt het toch net opgelost.

Dat is het meest gemaakte communicatiefoutje van de hele zwangerschap, en het is te repareren met één techniek. Praten met een zwangere vrouw draait namelijk bijna nooit om het antwoord.

De fixvalkuil

Hannah, de psycholoog in de cursus, benoemt hem meteen als een van de grote drie:

"Tot slot zijn er ook vaak mannen die graag alles willen fixen voor hun lief. Ook dat is een valkuil, want je kan het niet oplossen. Dus probeer het ook niet, want na verloop van tijd ga je je irriteren omdat het toch nooit goed genoeg is."

Lees die laatste zin nog een keer, want daar zit de klem. Fixen is niet alleen niet behulpzaam, het maakt jóu ook chagrijnig. Je levert oplossing na oplossing, geen ervan landt, en op een gegeven moment ga je denken dat het nooit goed genoeg is. Dan zit je in een gesprek waar allebei iets van vindt en niemand nog iets aan heeft.

De techniek heet LSD

Hannah's tweede tip, en meteen de beste van de hele cursus. "Tip 2 is LSD. Ga niet aan de drugs, maar luisteren, samenvatten, doorvragen."

Zo werkt het in de praktijk:

Luisteren. Niet met je telefoon in je hand. "Zorg dat je aanwezig bent. Kijk naar haar. Toon interesse."

Doorvragen. Eén vraag verder dan waar je normaal zou stoppen. Niet om het probleem scherper te krijgen, maar om te laten merken dat je er nog bent.

Samenvatten. Dit is het stuk dat mannen overslaan en dat alles doet. Geef terug wat je hebt gehoord, in de vorm van een vraag: "Klopt het dat ik dit heb, dat je zo en zo voelt of dat er dit speelt?"

Volgens Hannah is dat precies het moment waarop het omslaat: "En dan voelt je vriendin zich echt gehoord en begrepen."

Het klinkt te simpel om te werken. Probeer het één keer. Je zult merken dat een samenvatting een gesprek beëindigt op een manier waarop een oplossing dat nooit doet.

Luister naar wat eronder zit

De reden dat samenvatten werkt, is dat het gesprek meestal niet over het onderwerp gaat. Hannah: "Meestal is het in de bovenlaag allemaal gedoe en in de onderstroom zit er iets van angst of onzekerheid of overprikkeling bij je vriendin of bij je vrouw. Dus probeer daar naar te luisteren en dat ook te benoemen en daarop in te gaan."

De ruzie gaat over de kleur van de babykamer. De ruzie gaat niet over de kleur van de babykamer. Als je dat doorhebt, houdt de discussie over verf vanzelf op, want je bent er nooit ingestapt.

Daar hoort haar eerste tip bij: vat het niet persoonlijk op. "Er kan een hoop gediscussieerd worden, allerlei dingen die anders moeten of gekocht of gedaan moeten worden. Ja, de valkuil is echt dat mannen dit persoonlijk opvatten en in discussie gaan. En die discussie win je niet." Haar advies erachteraan: laat het van je afglijden. Het gaat niet over jou.

Of, in de versie van Sjoerds opa, de gouden regel van de cursus: "Sjoerd, ze heeft altijd gelijk. En tijdens de zwangerschap gaat die vlieger zeker op."

Terugtrekken is geen neutrale zet

De tweede valkuil is subtieler en komt vaker voor dan fixen. Je merkt dat gesprekken misgaan, dus je begint ze te vermijden. Je zegt wat minder. Je gaat de discussie uit de weg om de vrede te bewaren.

Hannah: "Een ander geval is om je terug te trekken, dus dat je steeds conflicten gaat mijden omdat je bang bent voor gedoe. Je vriendin kan daar juist heel alert op reageren, omdat ze juist in deze onzekere fase, waarin alles verandert, jou zo nodig heeft. Dus ook die emotionele verbinding met jou wil voelen. Dus terugtrekken is vaak niet een slimme zet."

Rust en afwezigheid zien er van een afstand hetzelfde uit. Van dichtbij totaal niet.

Wat je niet doet

Vier dingen die het gesprek in één zin om zeep helpen, allemaal uit dezelfde lijst van Hannah:

• Haar belachelijk maken
• Alles aan de hormonen wijten
• Haar niet serieus nemen
• Het wegwuiven

Dat tweede punt is de gevaarlijkste, omdat hij zo redelijk klinkt. "Dat zijn de hormonen" is technisch misschien niet eens onwaar, maar het is wel de kortste route naar een gesprek waarin jij hebt gezegd dat haar gevoel er niet toe doet.

Een van de ervaders zegt het praktischer: "Gewoon het vaker ja knikken en een beetje meebuigen, dan lost het zich vaak vanzelf wel weer op." En een andere: "Soms kan het wel grappig zijn, maar laat maar niet merken."

Soms doe je het goed door niets te doen

Een losse zin van Hannah die blijft hangen: "Je kunt het soms ook juist goed doen, door niets fout te doen. Snap je?"

Dat is de kern van dit hele stuk. Er is geen prestatie te leveren. Je hoeft niet met iets te komen. Aanwezig zijn, luisteren en niet in een van de valkuilen stappen is al meer dan de meesten doen.

Neem de nesteldrang, om maar iets te noemen. Ergens in de tweede helft van de zwangerschap wordt er in dit huis opgeruimd, gepoetst en gekocht op een schaal die je nog niet eerder hebt gezien. Een ervader: "Ik had iets van vijf zonnebrillen en die zijn allemaal opgeruimd en nooit weer boven water gekomen." Een andere: "Ik heb het huis nog nooit zo schoon gezien."

Hun advies is unaniem en het is hetzelfde advies: bemoei je er niet mee. "Ga niet zeggen, dat kan later wel. Het is belangrijk dat ze haar lijstjes heeft en dat ze alle dingen mooi kan afvinken. Steun haar daarin."

Praat ook over iets anders

Een risico dat je pas ziet als je erin zit. Hannah waarschuwt ervoor dat jullie ritmes uit elkaar gaan lopen, en dat elk gesprek dat overblijft over de baby gaat: "Je praat eigenlijk alleen nog maar over dingen die over de baby gaan of over de zwangerschap. Je mist eigenlijk de intimiteit of de leuke uitjes die je daarvoor samen had."

Plan dus iets waar geen kinderwagen in voorkomt. Niet omdat de zwangerschap niet belangrijk is, maar omdat een stel dat alleen nog over logistiek praat, na de geboorte niet opeens weer over iets anders begint.

Zorg dat je zelf goed gevoed bent

Hannah's derde tip gaat over jou, en hij is er niet voor niets:

"En de laatste tip is, zorg goed voor jezelf. Doe genoeg leuke dingen, ook buitenshuis, met je vrienden. Zorg dat jij goed gevoed bent, zo noem ik dat. Zodat je ook een stevig baken kan zijn voor je partner."

Veel mannen voelen zich in deze periode een beetje buitenspel gezet. Alle zorg, alle afspraken en alle aandacht gaan over haar en de baby, en jij staat erbij. Hannah's antwoord daarop is niet dat je harder moet meeleven, maar dat je zelf ergens instapt: "Stap zelf in. Doe actief mee. Vraag wat je kan doen."

Kies daarbij een paar onderwerpen die van jou zijn. Een goede kinderwagen, een draagzak, de auto, de babykamer. "Zorg dat je daarmee ook productief zegt naar je partner toe: hé, dit lijkt me goed, hier heb ik me in verdiept. Laat de rest ook aan haar als je het niet interessant vindt, maar kies zo een paar dingen uit."

Dan heb je iets te vertellen waar je zelf iets van vindt. En dat is, gek genoeg, het beste dat je kunt meebrengen naar een gesprek waarin je verder vooral moet luisteren.