Half twee 's nachts. Er wordt gehuild. Jullie liggen allebei wakker en jullie doen allebei alsof dat niet zo is, want degene die als eerste beweegt heeft verloren.
Dat spelletje speel je één keer of vijftig keer. Dat verschil zit hem niet in hoe lief je bent, maar in of jullie de nachtdiensten vooraf hebben verdeeld.
Vorm 1: taken splitsen, niet nachten
De simpelste verdeling gaat niet over uren maar over taken. Giel, een van de ervaders in de cursus, filmde een doorsnee nacht en vat zijn afspraak in één zin samen:
"Normaal gesproken doe ik de luiers en mevrouw de voedingen. Dus ik hoef er iets minder vaak uit als mijn vrouw."
Het mooie hieraan is dat er niets te overleggen valt op het moment zelf. Er is geen discussie over wiens beurt het is, want de taak bepaalt wie er opstaat. Dat scheelt precies het gesprek waar jullie om half twee 's nachts geen van beiden goed in zijn.
Vorm 2: ploegendienst
De tweede vorm is de meest onderschatte. Je verdeelt niet wie er uit bed komt, je verdeelt de avond en de ochtend.
Giel weer: zijn vrouw gaat om negen uur naar bed, hij blijft beneden met de kleine tot zij weer nodig is. "Dan blijf ik vaak nog even op met de kleine, totdat ze toe is aan een volgende voeding. Daarna gaan we samen ook naar bed." En 's ochtends draait hij het om: "Wij zijn er vanmorgen iets eerder uitgegaan, zodat mama nog even door kon slapen."
Zijn eigen samenvatting van de deal: "Daar tegenover staat wel dat ik dus 's avonds iets langer op blijf en 's ochtends iets eerder op sta met haar."
Dat is een echte ploegendienst. Zij pakt een blok aan het begin van de nacht, jij pakt de randen. Niemand slaapt veel, maar niemand slaapt alleen in flarden.
Wat hij daaraan vastknoopte is minstens zo slim: het gouden uurtje. Met z'n drieën in bed, ontbijt in bed, even knuffelen voordat de dag begint. Een rooster dat alleen uit taken bestaat, houdt niemand vol. Er moet ook iets in staan waar je zin in hebt.
Vorm 3: om de beurt naar de logeerkamer
Voor de fase waarin het echt te lang duurt, is er de zwaarste maar effectiefste variant. Een ervader in de slaapmodule:
"Wat wij wel deden in die fase is dat we om de beurt of één keer in de zoveel tijd even een nachtje bijsliepen op de logeerkamer. Dus dan deed eentje het beheer van de kinderen en de andere die kon dan even echt een nachtje goed doorslapen."
Zijn reden om het zo te doen: "Dat zorgde er weer voor dat wij om de beurt weer uitgerust aan de start konden beginnen. En dat we weer wat meer weerbaar waren dan normaal."
Let op het woord om de beurt. Dit werkt alleen als het echt roteert. Eén iemand die structureel op de logeerkamer slaapt is geen rooster, dat is een verhuizing.
Vorm 4: een nacht die niemand van jullie draait
De vorm waar mannen het laatst aan denken. Psycholoog Hannah uit de cursus noemt hem gewoon bij naam: "Misschien is er een opa of oma die een nachtje wil komen oppassen. Of een zus of een broer die zegt, weet je, ik neem deze nacht voor jullie. Zodat jullie even kunnen bijkomen."
Hulp van buiten aannemen voelt als toegeven dat je het niet aankunt. Het is gewoon rooster. Als iemand aanbiedt te helpen en jij zegt beleefd nee, dan heb je een dienst weggegeven die je later graag terug had gehad.
De ene beslissing die niet van jullie samen is
Hier moet je even opletten, want dit is precies de plek waar het misgaat.
Op papier lijkt het logisch: jij neemt een nachtvoeding over met een flesje, zij slaapt door, iedereen wint. Het klinkt als het slimste rooster dat er is.
Zo simpel is het niet. Bij borstvoeding hangt er meer aan vast dan de vraag wie er uit bed komt, en dat is geen afspraak die jullie aan de keukentafel maken. Geerte, de lactatiekundige uit de cursus, is er duidelijk over dat je 's nachts allebei wakker wordt en dat jouw bijdrage in de taken eromheen zit:
"Jij kan als vader natuurlijk denken ik rol lekker om en ik ga lekker verder slapen. Maar jij zou daar heel prima bijvoorbeeld even een luiertje kunnen verschonen. Zodat zij een wakkere baby aan de borst krijgt."
Wil je het anders indelen, leg dat dan voor aan je kraamverzorgende of een lactatiekundige en houd je aan wat zij zeggen. Dit is het enige punt in het hele rooster waar jullie niet zelf de knoop doorhakken.
Waarom je dit vooraf afspreekt
Slaapgebrek is een vorm van stress, zegt Hannah, en onder stress laat iedereen zijn minst fijne kant zien. Dat is precies waarom je dit gesprek niet 's nachts voert. Om half twee onderhandelen twee oververmoeide mensen over iets anders dan waar ze denken over te onderhandelen.
Zet het daarom vooraf op papier. Vier vragen, meer is het niet.
| Vraag | Wat je vastlegt |
|---|---|
| Wie doet wat | Splits taken, niet nachten |
| Wie gaat wanneer naar bed | De ploegendienst, inclusief de ochtend |
| Wanneer roteert de logeerkamer | Een vast moment, niet "als het te erg wordt" |
| Wie kan een nacht overnemen | Twee namen, vooraf gevraagd |
En één afspraak die geen tabel nodig heeft: ga in een slechte periode gewoon vroeg je nest in. Van half negen tot half elf een paar uur pakken is geen luxe maar een dienst die je jezelf inroostert.
Bouw ook een uitje in
Hannah's laatste tip gaat niet over de nacht maar zorgt er wel voor dat je hem volhoudt: "Nog een tip is om echt af en toe, al is het maar een klein blokje om, even uit te checken. Dus dat je even iets voor jezelf doet wat los staat van de baby, wat los staat van het gezin."
Een biertje met een maat, een rondje hardlopen, een uur naar de sportschool. Niet omdat je het verdiend hebt, maar omdat jij de helft van het rooster bent en die helft moet blijven staan.
Kort samengevat
- Verdeel taken, dan hoef je 's nachts niets meer te beslissen
- Draai een ploegendienst: zij vroeg naar bed, jij de randen van de nacht
- Roteer de logeerkamer, en echt roteren
- Vraag vooraf twee mensen die een nacht kunnen overnemen
- Over de nachtvoeding beslis je niet zelf, dat vraag je aan je kraamverzorgende of lactatiekundige
De vier vormen die je in de praktijk ziet: taken splitsen zoals luiers versus voeding, ploegendienst waarbij de een vroeg naar bed gaat en de ander opblijft, om de beurt een nacht op de logeerkamer, en af en toe een nacht die iemand anders overneemt.
Dat is geen roosterkeuze die je samen aan de keukentafel maakt. Bij borstvoeding hangt er meer aan vast dan wie er uit bed komt. Leg die vraag voor aan je kraamverzorgende of een lactatiekundige en houd je aan wat zij zeggen.
Voor de bevalling, niet om drie uur 's nachts op dag vier. Op dat moment onderhandelen twee oververmoeide mensen, en dat gesprek gaat nooit ergens over de nacht.
