Ga eens kijken wat er in Nederland te vinden is aan voorbereiding op een kind. Zwangerschapsyoga, hypnobirthing, zwangerschapsgym, borstvoedingsvoorlichting, babymassage, de klassieke pufcursus, allemaal in tien varianten en drie prijsklassen. Nu zoek je hetzelfde voor de man die er ook bij hoort. Het lijstje is opeens erg kort.
Dat is geen samenzwering en niemand heeft dat zo besloten. Het is gegroeid, en het is te verklaren. Maar de gevolgen ervan worden zelden hardop benoemd, en die gevolgen zijn niet klein.
Hoe het zo is gekomen
De hele keten rond een zwangerschap is medisch georganiseerd, en dat is maar goed ook. Er is een zwangere met een lichaam waar iets ingrijpends in gebeurt, en daar hangt zorg omheen: een verloskundige, echo's, controles, kraamzorg. Elk contactmoment heeft één patiënt, en dat is zij.
Cursussen zijn in die keten gegroeid. Ze zijn vaak opgezet door mensen uit de zorg, ze sluiten aan op de medische route, en die route heeft een cliënt. Als je een aanbod bouwt rond een cliënt, dan schrijf je het aan die cliënt. De partner mag mee, en is oprecht welkom, maar hij is de begeleider van de cliënt, niet de cliënt zelf.
Zo ontstaat de standaard zwangerschapscursus met partner: hij mag mee, hij zit erbij, en alles wat gezegd wordt is aan haar geadresseerd. Hij hoort het tweedehands, in de derde persoon. "Zorg dat je partner een tas klaarzet."
Wat dat doet met iemand die wil helpen
Hier komt het punt dat vaak wordt overgeslagen.
Als je een man vraagt wat hij tijdens de zwangerschap wil doen, zegt hij bijna altijd hetzelfde: nuttig zijn. Hij wil weten wat er gaat gebeuren, hij wil iets kunnen betekenen op het moment dat het spannend wordt, en hij wil niet degene zijn die staat te kijken.
En dan vraagt hij het. "Wat kan ik doen?" Waarop het antwoord meestal is: gewoon er zijn. Aardig bedoeld, en volstrekt onbruikbaar. Het is geen instructie. Je kunt er niets mee oefenen, je kunt er niet op voorbereiden, je kunt het niet fout doen en dus ook niet goed.
Wat er dan gebeurt is niet dat hij afhaakt uit desinteresse. Het is subtieler en oneerlijker dan dat. Hij zakt terug in de rol die wel beschikbaar is: assistent. Tassen dragen, water halen, meelopen naar de afspraak, knikken bij de uitslag. Hij is niet ongeïnteresseerd, hij is ongeïnstrueerd. Dat is een verschil van dag en nacht, en van buiten zien die twee er precies hetzelfde uit.
Daar komt nog iets bij dat weinig mensen zouden pikken in een andere context. Van hem wordt verwacht dat hij dingen weet die niemand hem ooit heeft verteld, en als hij ze niet weet is dat zijn tekortkoming. Hij heeft nooit een folder gekregen. Er is nooit een afspraak op zijn naam gezet. En toch is de conclusie dat hij zich er blijkbaar niet in verdiept.
Wat er verandert als het wél aan hem is geschreven
Het klinkt bijna te simpel, maar het effect is groot: als iemand hem de dingen gewoon uitlegt, verandert zijn positie in het hele traject.
Hij komt bij de volgende afspraak binnen met een vraag in plaats van een knikje. Hij weet welke keuzes eraan komen, dus het gesprek daarover thuis is een gesprek en geen verslag. Hij begrijpt wat er in de laatste weken met haar lichaam gebeurt, dus hij hoeft niet te raden waarom ze om elf uur 's avonds huilt om iets kleins. En als het begint, staat hij er als iemand die weet wat de fases zijn, in plaats van iemand die probeert niet in de weg te lopen.
Dat maakt hem geen expert en het is geen vervanging voor de verloskundige. Het haalt alleen het rare stukje weg waarin één van de twee ouders systematisch minder informatie heeft dan de ander, terwijl ze straks samen dezelfde nachten draaien.
Samen doen hoeft niet of-of
Dit is geen pleidooi om de cursus samen over te slaan. Ga naar de pufcursus, ga samen naar de voorlichting, dat is nuttig en het is jullie kind.
Het punt is dat die cursus één ding doet en dit iets anders. Een cursus met partner bereidt jullie voor op de bevalling. Iets wat aan hem is geadresseerd zorgt dat hij de negen maanden eromheen ook snapt. Dat vullen elkaar aan, en het is precies de reden dat de zwangerschapscursus voor mannen van Welcome to Mankind bestaat: niet als klacht over wat er niet is, maar omdat iemand het gat gewoon een keer moest dichten.
En het grappige is dat het alsnog samen eindigt. Uit een eigen peiling komt naar voren dat de partner in ongeveer driekwart van de gevallen meekijkt. Dat zegt genoeg. Het is niet dat mannen andere informatie nodig hebben. Ze moeten alleen een keer worden aangesproken.
Bij vrijwel elke cursus is de partner welkom, en dat is ook aan te raden. Het verschil zit erin dat de informatie in die cursussen meestal aan haar is geadresseerd en hij meeluistert.
Het lost een ander probleem op. Een cursus samen bereidt jullie voor op de bevalling; een cursus die aan hem is geadresseerd zorgt dat hij de rest van de maanden ook weet waar het over gaat.
Ja. Uit een eigen peiling van Mankind komt naar voren dat de partner in ongeveer driekwart van de gevallen meekijkt. De toon is op hem geschreven, de informatie gaat over jullie allebei.
